Mijn werk bij Werken aan Herstel in Zoetermeer: samen het pad bewandelen

Serie: Ik ben iemand en ik kan iets.

Xander: ‘Waag de gok en probeer het, je kunt alleen maar winnen’

‘Ik werk al zeven jaar als ervaringswerker in het wijkteam van de GGZ. Daarmee geef ik de herstelgroepen bij Werken aan Herstel Zoetermeer, zoals WRAP, ‘Herstelwerkgroep’ en ‘Herstellen doe je zelf’. Daarnaast geef ik voorlichtingsavonden over verschillende onderwerpen zoals verslaving en depressie. Iedereen in Zoetermeer die geïnteresseerd is, kan daarnaartoe komen.

Mijn andere rollen in het leven

Ik ben alleenstaand, voldoening en ook sociale contacten haal ik veel uit mijn werk. Mijn vriendengroep is veranderd door mijn herstelproces; veel oude vrienden zie ik minder vaak doordat mijn leven is veranderd, maar ik heb nieuwe vriendschappen opgebouwd, vooral met collega’s. Daar ga ik af en toe mee uit eten, soms stappen of naar een festival. Ik heb een heftig leven gehad en geniet van simpele dingen zoals thuis op de bank hangen en Netflix kijken.

Wat ik heb meegemaakt bracht me hier

Ik heb een achtergrond van verslaving en depressie, en ik heb de diagnose autisme. Vroeger was ik cliënt bij GGZ Rivierduinen, waar ik zelf groepen volgde. Door de ervaringswerkers daar werd ik aangemoedigd om de opleiding tot ervaringswerker te volgen. Hoewel ik de tweejarige opleiding zwaar vond, zat ik er toch elke week. Zo heb uiteindelijk op mijn 40e mijn eerste diploma gehaald in mijn leven. Dat was een mooie overwinning. Ik ben gelijk in dienst gekomen bij GGZ Rivierduinen. Nu werk ik samen met mijn oude behandelaren als collega’s. Ze hebben me altijd gelijkwaardig behandeld. Misschien was het voor hen meer wennen dan voor mij – maar ook een succesverhaal toch, dat een cliënt zo ver kwam dat hij collega werd?

Ik zet mijn ervaring wel in, maar minimaal. De cliënten die ik spreek, zijn er om hun eigen ervaringen en verhalen te ontdekken. Als ik alleen maar over mezelf zou praten, gaat het niet meer over de cliënt, maar over mij. Daarom deel ik mijn verhaal alleen wanneer ik denk dat het waarde heeft of als ze ernaar vragen.

In het begin, als ik iemand leer kennen, vertel ik wel wat over mijn verleden en waar ik tegenaan ben gelopen. Dit helpt cliënten te begrijpen dat ik ze begrijp en dat ik soortgelijke ervaringen heb gehad. Hierdoor kan ik makkelijk aansluiten bij hun verhalen, vooral bij mensen met een verslavingsachtergrond. Soms kan ik een zin afmaken als ze haperen, omdat ik weet wat ze willen zeggen. Dat is fijn voor hen.

Wat Werken aan Herstel Zoetermeer bijzonder maakt

Toen ik de opleiding tot ervaringswerker ging doen, dacht ik dat ik de hele dag alleen maar mijn eigen verhaal zou moeten vertellen. Dat leek me een saaie baan. Maar tijdens de opleiding ontdekte ik dat er veel meer bij komt kijken en dat mijn eigen verhaal eigenlijk niet zo relevant is. Het gaat erom dat ik anderen leer reflecteren. Wat willen ze? Wat hebben ze nodig? Wat moeten ze misschien niet doen? Het gaat erom dat ik samen met hen hun pad bewandel. Ik ben zelf ook gaan reflecteren en heb veel over mezelf ontdekt.

Wat dit werk zo bijzonder maakt, is de waardering die ik krijg van de mensen die ik help. In een van de eerste gesprekken die ik had, zei iemand: “Dankjewel, daar had ik echt veel aan.” Ik dacht: wow. “Dankjewel”, dat heb ik in 15 jaar bij mijn vorige werkgever nooit gehoord. Het is geweldig om te zien hoe mensen gaan bloeien door de ondersteuning die ze krijgen. Sommige van de deelnemers geven nu ook als ervaringsvrijwilliger herstelgroepen.

Wat ik over mezelf heb ontdekt

Door mijn werk heb ik meer vertrouwen gekregen in mijn eigen kunnen. Ik heb geleerd dat ik goed ben in het geven van groepen en dat ik mensen kan inspireren met mijn verhaal. Ik heb geen schaamte meer over mijn verleden; wat gebeurd is, is gebeurd en ik ben trots op wat ik heb bereikt. Mijn werk heeft me laten zien dat je van negatieve ervaringen iets moois kunt maken en dat je kwetsbaarheid mag tonen. We zijn en blijven allemaal mensen die het soms moeilijk hebben.

Tegen iedereen die overweegt om deel te nemen aan herstelgroepen, zou ik willen zeggen: waag de gok en probeer het. Groepen duren meestal maar drie maanden, en hoewel dat lang kan lijken, is het een korte tijd in vergelijking met de voordelen die je kunt behalen. Je kunt er alleen maar beter van worden. Als het niets voor je is, heb je niets verloren, maar als het wel helpt, kan het je leven  veranderen.’

Tekst en foto van Kim van de Wetering

Mijn werk bij Werken aan Herstel in Zoetermeer: oordeelloos luisteren

Serie: Ik ben iemand en ik kan iets.

Nancy: ‘Mijn ervaringen zijn waardevol en niet alleen een last: ik kan er anderen mee helpen’

‘Als ervaringswerker bij Werken aan Herstel Zoetermeer faciliteer ik herstelgroepen, ondersteun ik mensen in hun proces en help ik hen om hun eigen kracht te ontdekken. Een tijdje sloot ik ook aan bij een overlegtafel, waar verschillende organisaties samenkomen om te kijken hoe we iemand het beste kunnen ondersteunen. Ik ben ook crisiskaartconsulent, wat betekent dat ik mensen help bij het opstellen van een crisiskaart. Daarnaast bezoek ik regelmatig inlooplocaties, gewoon om in gesprek te gaan met mensen, te luisteren en te ontdekken waar hun behoeften liggen.

In de herstelgroepen zie ik hoe mensen in korte tijd groeien. Soms al na drie weken: dan zitten ze er ineens zelfverzekerder bij, geven ze elkaar tips en voelen ze zich veilig genoeg om heel persoonlijke dingen te delen. Dat blijft bijzonder.

Mijn andere rollen in het leven

Naast mijn werk bij Werken aan Herstel ben ik zoveel meer. Ik ben moeder, partner, dochter en zus. Ik hou van muziek luisteren, zingen en meeplaybacken. Ik ben graag buiten, ik hou van humor en ik ben graag creatief bezig. Haken, schilderen, diamond painting of Lego: ik hou ervan om met mijn handen bezig te zijn.

Daarnaast hou ik van praten, maar ook van luisteren. Ik probeer zoveel mogelijk op de achtergrond te blijven, om hén de ruimte te geven en met elkaar te verbinden. Ik vind mensen interessant, omdat iedereen anders is. “Soms denk je in eerste instantie iets over iemand, en dan ga je met ze in gesprek… en blijkt het totaal anders te zijn.” Dat blijft me raken: de echte mens achter het eerste beeld.

Wat ik heb meegemaakt bracht me hier

Ik zeg weleens: “Ik heb misschien wel twéé rugzakjes vol met ervaringen, van armoede en huiselijk geweld tot verslaving. Maar uiteindelijk vond ik mijn weg. Een belangrijk kantelpunt kwam toen ik ontspanningsoefeningen probeerde. Eerst was ik sceptisch: “Hoe kan iets me meer ontspannen dan blowen?” Maar na die eerste visualisatie, dat was pure ontspanning. Ik wilde meer leren en proberen.

Toen ontdekte ik The Power of Now van Eckhart Tolle. Dat was levensveranderend. Zijn woorden hielpen me om in het moment te zijn, niet vast te blijven zitten in het verleden of bang te zijn voor de toekomst. Ik weet nog hoe ik na die eerste ervaring buiten liep, het regende en ik dacht: Wauw, er komt gewoon water uit de lucht. En iedereen doet alsof dat normaal is, maar dat is het helemaal niet. Dit is bijzonder! Dat gevoel van verwondering hielp me vooruit.

Ik wilde van jongs af aan iets met mijn ervaring te doen. Omdat ik om mijn twaalfde bij een hulpverlening kwam, waar ze niet het verschil wisten tussen een coffeeshop en koffietent. Toen dacht ik: als ik later groot ben, zou ik graag op die stoel zitten en dan wél weten wat het is als ik iemand tegenover me heb.

Wat Werken aan Herstel Zoetermeer bijzonder maakt

Wat ik het mooiste vind aan mijn werk, is het contact van mens tot mens. Soms is er helemaal niet zoveel nodig; gewoon naast iemand zitten. Of iemand groeten, dat kan zijn of haar dag helemaal een andere toon geven.

Ik zie hoe vooroordelen, ook bij mezelf, verdwijnen als je echt openstaat voor de ander. Iedereen heeft een verhaal, en vaak klopt het beeld dat we in eerste instantie van iemand hebben helemaal niet.

En wat ik supermooi vind aan Werken aan Herstel is dat we mensen weer mens laten zijn. Iemand is zoveel meer. Soms kan je zo jezelf verliezen in je diagnose of je klachten, maar heel veel van die dingen horen ook gewoon bij mens zijn. Dat is niet per se weggezet voor als je een diagnose hebt.

Ik vertel bijna nooit in details over mijn ervaring. Maar door bepaalde vragen te stellen weet de ander vaak dat je een soortgelijke ervaring hebt, omdat anders je die vraag niet zo zou kunnen stellen. Die herkenning zorgt voor verbinding.

Wat ik over mezelf heb ontdekt

Door mijn werk bij Werken aan Herstel Zoetermeer heb ik geleerd dat herstel niet altijd een rechte lijn omhoog is. Het gaat met ups en downs. Ik weet nu dat het oké is om mindere dagen te hebben en dat ik daar eerlijk over mag zijn. Sterker nog, juist door dat te laten zien, bied ik anderen een voorbeeld. Ik krijg nooit te horen dat ik zwak ben als ik zeg dat ik een mindere dag heb. Juist het tegenovergestelde.

Ik heb ook geleerd dat ik niet altijd hoef in te grijpen of direct een oplossing hoef te bieden. Soms is het genoeg om gewoon aanwezig te zijn en iemand de ruimte te geven. Vroeger vond ik stilte en alle emoties die opkomen ongemakkelijk. Nu weet ik: soms mag iets er gewoon zijn. De ervaring dat het meestal weer goed komt geeft me vertrouwen dat het niet altijd zo blijft. Juist als het er mag zijn gaat het ook sneller weer weg.

Werken aan Herstel heeft me laten zien dat mijn ervaringen waardevol zijn. Niet als last, maar als iets dat anderen kan helpen. Ik ben meer dan mijn verleden, meer dan mijn moeilijke momenten. En dat gun ik iedereen: ontdekken wie je bent, zonder oordeel, zonder druk. Gewoon mogen zijn wie je bent.’

Tekst van Kim van de Wetering

Mijn werk bij Werken aan Herstel in Zoetermeer: voor je medemens en voor jezelf

Serie: Ik ben iemand en ik kan iets.

Lexie: ‘Het komt goed, je kunt weer glimlachen en vrolijk zijn’

‘Ik werk als ervaringsvrijwilliger voor Werken aan Herstel Zoetermeer. Ik begeleid herstelgroepen zoals de creatieve herstelwerkgroep, waar we verschillende kunstvormen verkennen. We hebben vijf kunstenaars gekozen die allemaal iets anders doen, en we besteden twee weken aan elke kunstenaar. Bijvoorbeeld, als we Vincent van Gogh behandelen, gaan we schilderen, en als we Leonardo da Vinci behandelen, gaan we beeldhouwen. Het is heel leuk om te begeleiden en ik vind het allemaal even leuk. Ik probeer vooral mensen te laten zien dat herstellen is wat iedereen kan.

Er zijn zoveel eenzame mensen, die ik graag zou willen laten weten dat wij er zijn. Je hoeft niet in je eentje te zitten. Als je je huis uit wilt – of moet – dan zijn wij hier met een kop koffie en een luisterend oor. In de Week van de Eenzaamheid werd ik geïnterviewd voor de radio namens Werken aan Herstel Zoetermeer, en heb ik deze oproep ook gedaan.

Mijn andere rollen in het leven

Naast mijn werk ben ik echtgenote, grote zus en trotse tante van vier neefjes en één nichtje. Ik ben ook creatief bezig, lees graag en speel akoestische gitaar. Mijn man maakt ook muziek, dus we kunnen samen spelen, wat ik erg leuk vind. Ik zou ook wel cursussen willen geven met muziek en herstel, maar dat is wat ingewikkeld vanwege dure instrumenten.

Wat ik heb meegemaakt bracht me hier

Ik heb een aantal nare dingen meegemaakt in mijn verleden. Seksueel misbruik, veel verhuizingen en verschillende scholen. Ik ben ook geadopteerd, wat veel problemen met zich mee kan brengen. Dat stapelde allemaal op. Ik kreeg last van angstklachten en hallucinaties, waardoor ik bij GGZ Rivierduinen terechtkwam. Daar heb ik een herstelcursus gevolgd en genoeg certificaten behaald om vrijwilliger te worden. Nu geef ik de groepen in plaats van ze te volgen.

Ik begin niet vaak met mijn eigen verhaal. Dat zet ik eigenlijk alleen in als de situatie er écht om vraagt. Als iemand bijvoorbeeld iets meegemaakt heeft en niet weet hoe die ermee om moet gaan, dan zeg ik: “Dat heb ik ook meegemaakt, laten we erover praten.” Verder denk ik dat mijn ervaring doorwerkt in mijn lichaamstaal, dat mensen aanvoelen dat we op elkaar lijken.

Wat ik vooral met mijn ervaring laat zien, is dat mensen door hele moeilijke dingen kunnen gaan, maar dat dit niet het einde is. Als je eroverheen komt, kun je weer leren lachen, leuke dingen zien en genieten van het leven. Hoe moeilijk het er aan het begin van de reis om te herstellen ook uitziet.

Wat Werken aan Herstel Zoetermeer bijzonder maakt

Het werk hier geeft voldoening. Je doet iets goeds voor de gemeenschap, voor je medemens en voor jezelf tegelijkertijd. Je bent productief bezig en hebt een zinvolle dagbesteding. Ik vind het heel erg leuk dat elke bijeenkomst anders is, ook al geef je dezelfde groep. Wat ik ook leuk vind, is dat ik ook heel veel dingen over mezelf leer, nog steeds. Ook een groep die ik al vaker heb gegeven, waarin dezelfde dingen aan bod komen: elke keer leer ik toch weer wat dingen over mezelf. Dat vind ik bijzonder aan het werk bij Werken aan Herstel Zoetermeer.

En het inzicht: een luisterend oor bieden is soms al genoeg. Dat kunnen mensen hier vinden, zonder kosten of andere drempels. Wij zijn er gewoon.

Wat ik over mezelf heb ontdekt

Ik heb geleerd dat ik voor mezelf kan opkomen zonder dat iemand daar boos om wordt. Ik dacht altijd, als ik voor mezelf opkom, dan benadeel ik iemand anders. Maar ik heb geleerd dat mensen graag willen weten wat er in je omgaat, zodat ze rekening kunnen houden met jouw gevoelens. Duidelijkheid is belangrijk.

Ik heb ook ontdekt dat ik theoretisch ingesteld ben en dat ik me goed kan vermaken met literatuur schrijven voor de groepen. Dit wist ik niet van mezelf omdat ik dyslectisch ben, maar ik heb geleerd dat ik schrijven erg leuk vind.

Wat ik tegen mijn jongere zelf zou willen zeggen, is dat het goed komt. Je kunt weer glimlachen, vrolijk zijn en genieten van het leven. Het komt goed, hoe moeilijk het ook lijkt.’

Tekst en foto van Kim van de Wetering

Als ervaringswerker geef je cliënten perspectief

Dit artikel is geschreven door: Marja Griffioen (Adviseur Kenniscentrum Ervaringsdeskundigheid en Herstel, GGZ Rivierduinen)
En gepubliceerd op 1 november 2022 op intranet van GGZ Rivierduinen.

Janice de Jager, adviseur ervaringsdeskundigheid en herstel wijkgerichte psychiatrie, startte begin dit jaar samen met collega Thiemo een KOPP/KOV (kinderen van ouders met psychische problematiek/kinderen van ouders met verslavingsproblematiek) herstelgroep voor (jong)volwassenen. Hieronder volgt een dubbel-interview. Een gesprek met Janice als begeleider van de herstelgroep en Anne als deelneemster aan de groep.

Achtergrond

Janice
Vorig jaar ontstond het idee om samen met een collega een herstelgroep voor (jong) volwassenen te starten die als kind te maken hebben gehad met een ouder-, of ouders met psychische problematiek of verslavingsproblematiek. Er zijn wel zogeheten KOPP/KOV groepen maar die richten zich vooral op kinderen en jongeren tot 18 jaar. Ik merkte om mij heen dat er ook volwassenen zijn die behoefte hebben om met lotgenoten te praten over hun ervaringen als kind/jongere; èn de dilemma’s die zij in het volwassen leven tegenkomen die te maken hebben met hun geschiedenis.

Anne
Zo was het ook voor mij. Ik was lang niet bekend met de termen KOPP/KOV. Ik was daar, ook in mijn therapieën niet mee in aanraking gekomen. Toch liep ik wel met vragen rond. En die vragen of dilemma’s werden sterker toen ik zwanger raakte. Een dilemma vind ik bijvoorbeeld: hoe geef ik de relatie met mijn moeder vorm? Hoe doe ik dat straks richting mijn kind? Welke plek heeft mijn moeder daarin? En hoe zorg ik dat mijn kind niet belast wordt met haar problematiek? Ik heb lang gezocht naar een plek waar ik terechtkon om deze dingen te bespreken. Bij toeval kwam ik terecht bij deze herstelgroep.

De herstelgroep

Anne
Deelname aan de herstelgroep brengt me meer dan ik bij aanvang had durven hopen. De herkenning en erkenning is zo fijn. We hebben met elkaar maar weinig woorden nodig om te begrijpen wat er speelt. Als ik dingen over mijn verleden of dilemma’s vertel buiten de groep is al snel de reactie ‘maar het is en blijft toch je moeder’. Binnen de groep is er enorm veel begrip voor bijvoorbeeld de innerlijke strijd die je kunt voeren tussen loyaliteit richting je ouder(s) en het willen gaan staan voor je eigen geluk. Voor jezelf kiezen en grenzen stellen aan je ouder(s) is een thema dat eigenlijk bij iedereen in de groep speelt.

Janice
Wat ik zo bijzonder vind in deze groep is de openheid, de raakvlakken, de herkenning en de verbondenheid die daaruit ontstaat. Ik ben daarin overigens begeleider- , maar ook deelnemer. Ook ìk heb ervaring met een moeder met psychische problematiek. Ik herken de thema’s waarmee je kunt worstelen zoals die in de herstelgroep naar voren komen: loyaliteit, omgaan met emoties (waar dat vroeger niet kon of mocht), schuldgevoelens, identiteitsvraagstukken: wie ben ìk?, geleerd hebben om ‘mooi weer te spelen naar buiten toe’ en ‘de vuile was binnenboord houden’ en de split die dat in jezelf kan brengen, enzovoort. Het concept-programma voor deze herstelwerkgroep, die bestaat uit 8 themabijeenkomsten, is ontleend aan Mind Naasten Centraal (familie-organisatie), maar we hebben er, als ervaringsdeskundige ‘KOPP/KOV kinderen’ ook onze eigen invulling aan gegeven. Passend bij de groep (jong)volwassenen die nu deel uitmaakt van de groep.

Anne
Deelname aan de herstelgroep sterkt me. Voor mij is deelname aan deze groep één van de bouwstenen in mijn ontwikkeling naar autonomie, gezonde relaties, balans tussen betrokkenheid vs ‘daar laten waar het hoort’ en levensgeluk. Ik zeg één van de bouwstenen omdat ook de individuele therapie, die aan deze groep voorafging, mij veel gebracht heeft in het los komen uit de verstrikking met mijn moeder en het leren omgaan met de trauma’s die ik als kind heb opgelopen.
Ik geef nog één concreet voorbeeld van wat mij onlangs heeft geholpen helderheid te krijgen over hoe ik de relatie met mijn moeder in wil richten als mijn kindje er straks is. In de groep diende zich de vraag aan: ‘zou ik mijn kind mijn moeder oma laten noemen?’ Iets dat niet persé vanzelfsprekend is in ‘onze’ situatie. Eén van de deelnemers gaf aan dat aan de hand te hebben gehad. Hij zei afspraken te hebben gemaakt waarbij ‘de relatie op zìj́n voorwaarden zou worden ingevuld; dat het anders stopte’. Voor mij is dat een aanmoediging om mijn grenzen te stellen en deze te durven uiten. Het sterkt mijn wil om patronen in de geschiedenis te doorbreken en zich niet te laten herhalen. Het sterkt mij om mijn eigen weg te gaan.

 

Meer weten over de herstelgroep KOPP/KOV voor (jong) volwassenen?
Neem dan contact op met Janice de Jager, j.dejager@rivierduinen.nl.
Telefoonnummer: 06 27 063 090